‌ كه‌ از ديگران‌ پند بگيرد. يعني: آنان‌ در زمين‌ گردش‌ كرده‌ و اين‌ حقايق‌ را مشاهده‌ كرده‌اند. «آنها بسي‌ نيرومندتر از آنان‌ بودند» يعني: آن‌ كفار نابودساخته‌ شده، نسبت‌ به‌ كفار مكه‌ وپيروانشان، در اسباب‌ و امور دنيوي‌ توانمندتر بودند «و زمين‌ را كندوكاوكردند» يعني: آن‌ را شخم‌ زده‌ و براي‌ كشت‌وكار آماده‌ كرده‌ و اسباب‌ و ابزارهاي ‌اين‌ امر را به‌كار گرفتند همچنين‌ آنها زمين‌ را به‌ منظور آباداني‌ آن‌ زيروروي‌ كردند و در آن‌ به‌ كاوش‌ پرداختند «و بيش‌ از آنچه‌ اينان‌ آبادش‌ كرده‌اند آن‌ را آباد ساختند» يعني: آن‌ امتها، زمين‌ را با ساختن‌ بناها و گستراندن‌ كشاورزي، بيش‌ از مردم‌ مكه‌ آباد كردند زيرا امتهاي‌ پيشين‌ ـ مانند عاد، ثمود و امثالشان‌ ـ داراي‌ عمرهاي‌ طولاني‌تر و بدنهاي‌ تنومندتر و در به‌دست‌آوردن‌ اسباب‌ زندگاني‌ و وسايل‌ تمدني‌ داراي‌ موفقيت‌ بيشتري‌ بوده‌اند.
اين‌ آيه‌ مظهري‌ از مظاهر اعجاز قرآن‌ كريم‌ است‌ زيرا نص‌ آن‌ ابعاد زمان‌ و مكان‌ را در نورديده‌ و به‌ متن‌ تاريخ‌ و تمدن‌ انسان‌ در عصرهاي‌ پيشين‌ قدم‌ گذاشته‌ است‌ و كاوشهاي‌ باستانشناسي‌ در عصر حاضر، گواه‌ روشن‌ اعجاز اين‌ آيه‌ است‌.
«و رسولانشان‌ با بينات‌» يعني: با معجزه‌ها «به‌سويشان‌ آمدند» ولي‌ با اين ‌وجود، آنان‌ به‌ پيامبران(ع) و پيامهاي‌ توحيدي‌شان‌ ايمان‌ نياوردند و در نتيجه، خداوندأ نابودشان‌ كرد «پس‌ نبود كه‌ خداوند بر آنان‌ ستم‌ كند» با عذاب‌ كردنشان ‌«بلكه‌ آنان‌ خود در حق‌ خويش‌ ستم‌ مي‌كردند» با كفر، تكذيب‌ و ار تكاب‌ گناه‌.
	 سوره روم آيه  10
‏متن آيه : ‏
‏ ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَاؤُوا السُّوأَى أَن كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ وَكَانُوا بِهَا يَسْتَهْزِئُون ‏
 
‏ترجمه : ‏
«آن‌گاه‌ عاقبت‌ كساني‌ كه‌ بدي‌ كردند، سوأي‌ شد» يعني: عاقبت‌ آنان‌ بعد از عذاب‌ دنيا بدتر هم‌ شد زيرا در آخرت‌ به‌ سخت‌ترين‌ عقوبت‌ها مجازات‌ مي‌شوند. به‌قولي: (سوأي‌) نامي‌ براي‌ جهنم‌ است‌ چنان‌كه‌ (حسني‌) نامي‌ براي‌ بهشت‌ مي‌باشد. «چراكه‌ آيات‌ خدا را تكذيب‌ كردند» يعني: از آن‌روي‌ كه‌ آنان‌ آيات‌ الهي‌را كه‌ بر پيامبرانش‌ نازل‌ كرده‌ بود تكذيب‌ كردند، عاقبتشان‌ بعد از عذاب‌ دنيا بدتر هم‌ شد. يا معني‌ اين‌ است: تكذيب‌ و تمسخر، عاقبت‌ و سرانجام‌ كساني‌ بود كه‌ مرتكب‌ بدترين‌ عملها شدند؛ و آن‌ عبارت‌ از شرك ‌ورزيدن‌ به‌ خداوند متعال‌ است ‌«و به‌ آنها» يعني: به‌ آيات‌ الهي‌ «استهزا مي‌كردند» يعني: علت‌ عاقبت‌ و فرجام‌ زشت‌ آنان‌ كه‌ آتش‌ دوزخ‌ است، همين‌ تكذيب‌ و استهزايشان‌ بود.
 
	سوره روم آيه  11
‏متن آيه : ‏
‏ اللَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
چون‌ در آيه‌ قبل‌ خداوندأ از عاقبت‌ مجرمان‌ كه‌ جهنم‌ است، ياد كرد، در اين‌ آيه، به‌ بيان‌ حقيقت‌ معاد و حشر پرداخته‌ و بر اين‌ امر كه‌ مقوله‌ اعاده‌ و تجديد آفرينش‌ مردم، از همان‌ مقوله‌ قدرت‌ و اراده‌ او بر آفرينش‌ ابتدايي‌ آنهاست، اقامه‌ دليل‌ مي‌كند: «خداست‌ كه‌ آفرينش‌ را آغاز مي‌كند» يعني: پديده‌هاي‌ خلقت‌ را اولا و ابتدائا از كتم‌ عدم‌ مي‌آفريند «سپس‌ آن‌ را تجديد مي‌كند» يعني: آنان‌ را بعد از مرگ‌ مجددا زنده‌ مي‌كند چنان‌كه‌ در اول‌ بوده‌اند «آن‌گاه‌ به‌سوي‌ او بازگردانيده‌ مي‌شويد» در روز قيامت‌ به‌سوي‌ موقف‌ حساب‌ پس‌ نيكوكاران‌ را در قبال ‌نيكوكاريشان‌ و بدكاران‌ را در برابر بدكاريشان‌ جزايي‌ مناسب‌ مي‌دهد.
سوره روم آيه  12
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و روزي‌ كه‌ قيامت‌ برپا شود، مجرمان‌ نوميد مي‌گردند» يعني: مشركان‌ ـ آن‌گاه‌ كه‌ عذاب‌ را مشاهده‌ كنند ـ از هر خيري‌ مأيوس‌ و نا اميد مي‌شوند. مبلس: كسي ‌است‌ كه‌ ساكت‌ و درمانده‌ و رسوا و افسرده‌ شده‌ و از راه‌ يافتن‌ به‌ حجت‌ و دليلي‌ نوميد گرديده‌ است‌.
 
	سوره روم آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ وَلَمْ يَكُن لَّهُم مِّن شُرَكَائِهِمْ شُفَعَاء وَكَانُوا بِشُرَكَائِهِمْ كَافِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و براي‌ آنان‌ از شريكانشان‌» كه‌ آنها را در دنيا به‌جاي‌ خداوند(ج) عبادت ‌كرده‌اند «شفيعاني‌ نيست‌» كه‌ از عذاب‌ خداوندأ پناهشان‌ دهند. تعبير به‌ صيغه‌ (لم‌ يكن: نبوده‌ است‌) كه‌ بر زمان‌ ماضي‌ دلالت‌ مي‌كند، گوياي‌ تحقق‌ قطعي‌ اين ‌خبر است‌. «و خود» در اين‌ وقت‌ «به‌ شريكانشان‌» يعني: به‌ خداياني‌ كه‌ آنها را در دنيا شركاي‌ خداي‌ سبحان‌ مي‌پنداشتند «كافرند» يعني: در قيامت‌ آنان‌ منكر اين‌ امراند كه‌ آن‌ بتان‌ خدايانشان‌ هستند زيرا در اين‌ هنگام‌ مي‌دانند كه‌ اين‌ معبودان ‌باطل‌ نه‌ مي‌توانند سودي‌ به‌ آنان‌ برسانند و نه‌ زياني‌.
 	
	سوره روم آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و روزي‌ كه‌ قيامت‌ برپا گردد، آن‌ روز مردم‌ پراكنده‌ مي‌شوند» مؤمنان‌ به‌ بهشت‌ وكافران‌ به‌ دوزخ‌ مي‌پيوندند و بدين‌گونه‌ از هم‌ جدا مي‌شوند. قتاده‌ مي‌گويد: «به‌خدا سوگند كه‌ اين‌ جدايي‌اي‌ است‌ كه‌ بعد از آن‌ هيچ‌ گرد هم ‌آمدني‌ نيست‌».
	سوره آل عمران آيه  25
‏متن آيه : ‏
‏ فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيَوْمٍ لاَّ رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لاَ يُظْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ چگونه‌ خواهد بود» حالشان‌ «آن‌گاه‌ كه‌ آنان‌ را در روزي‌ كه‌ هيچ‌ شكي‌ در آن ‌نيست» و هيچ‌ آدم‌ عاقلي‌ در وقوع‌ آن‌ به‌ خود شكي‌ راه‌ نمي‌دهد، كه‌ روز قيامت ‌است‌ «گرد آوريم‌؟» آنان‌ بايد بدانند كه‌ خواه ‌ناخواه‌ در دام‌ آن‌ روز گرفتار مي‌شوند و با چنين‌ حيله‌ها و دروغ‌پردازي‌هايي، نمي‌توانند آن‌ را از خود دفع‌كنند. آري‌! در آن‌ روز به‌ آنان‌ و امثالشان‌ از كساني‌ كه‌ با خدا و رسولش‌ سر ستيز داشته‌اند و با فريفته‌شدن‌ به‌ برساخته‌هاي ‌خويش، بر خداوند متعال‌ جرأت‌ وجسارت‌ ورزيده‌اند، روشن‌ مي‌شود كه‌ اين‌ دروغ‌بافي‌ها و حيله‌گريها به‌ حالشان‌ سودي‌ نداشته‌ و چون‌ خداي‌ سبحان‌ آنان‌ را نزد خويش‌ گردآورد و سؤال‌ وحساب‌ در ميان‌ آيد، اين‌ اكاذيب‌ نزد وي‌ عذري‌ قابل‌ پذيرش‌ نيست‌ «و» چگونه‌ خواهد بود حالشان‌ در آن‌ روز كه‌ «به‌ هركس‌ جزاي‌ كردارش‌ به‌ تمامي‌ داده ‌شود و به‌ آنان‌ ستم‌ نرود» با افزودن‌ گناهي‌ بر گناهانشان، يا كاستن‌ چيزي‌ از اعمال ‌شايسته‌شان‌ ؟.
 
سوره روم آيه  15
‏م