يم‌» باشد كه‌ در اين‌ مثلها بينديشند.
از ابن‌عباس‌ك در بيان‌ سبب‌ نزول‌ روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ فرمود: اهل‌ شرك‌ در مناسك‌ حج‌ چنين‌ تلبيه‌ مي‌گفتند: «لبيك، اللهم‌ لبيك، لبيك‌ لا شريك‌ لك‌ إلاَّ شريكاً هو لك‌ تملكه‌ وما ملك: بارخدايا! به‌ فرمان‌ حاضريم، به‌ فرمان‌ حاضريم، براي‌ تو شريكي‌ نيست‌ جز همان‌ شريكي‌ كه‌ او خود از آن‌ توست، تو مالك‌ اويي‌ و مالك ‌هرآنچه‌ كه‌ او مالك‌ آن‌ است‌». پس‌ خداوندأ نازل‌ فرمود: (هَل لَّكُم مِّن مَّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُم  ... )
سوره روم آيه  29
‏متن آيه : ‏
‏ بَلِ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَهْوَاءهُم بِغَيْرِ عِلْمٍ فَمَن يَهْدِي مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَمَا لَهُم مِّن نَّاصِرِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«نه، چنين‌ نيست‌ بلكه‌ ستمكاران‌ بي‌هيچ‌ علمي‌ از هوسهاي‌ خويش‌ پيروي ‌كرده‌اند» در پرستش‌ بتان‌ پس‌ در آيات‌ و نشانه‌هاي‌ حق‌ تعالي‌ تفكر نكرده‌ و در آنها نينديشيده‌اند در حالي‌ كه‌ نمي‌دانند كه‌ خود كاملا در گمراهي‌ قرار دارند «پس‌ آن‌ كس‌ را كه‌ خدا بيراهش‌ گذاشته، چه‌ كسي‌ هدايت‌ مي‌كند؟» يعني: چنانچه ‌خداوندأ برايش‌ هدايت‌ را مقدر نكرده‌ باشد، هيچ‌كس‌ نيست‌ كه‌ بر هدايت ‌كردن ‌وي‌ توانا باشد «و براي‌ آنان‌ ياوراني‌ نيست‌» كه‌ ميان‌ آنها و عذاب‌ خداي‌ سبحان ‌حايل‌ و مانع‌ گردند.
	سوره روم آيه  30
‏متن آيه : ‏
‏ فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«پس‌ رويت‌ را به‌سوي‌ اين‌ دين‌» مستقيم‌ «بگردان، با حق‌ گرايي‌» يعني: پايدارانه‌ و استوارانه‌ روي‌ به‌ آن‌ كن، بي‌هيچ‌ گرايش‌ و التفاتي‌ به‌سوي‌ غير آن‌ از اديان‌ باطل‌. اين‌ «فطرت‌ خداوند» يعني: خلقت‌ و سرشتي‌ است‌ «كه‌ مردم‌ را بر آن ‌آفريده‌ است‌» يعني: خداوندأ مردم‌ را بر فطرت‌ اسلام‌ آفريده ‌است‌ و اگر عوارضي‌ در آنان‌ پديد نيايد كه‌ به‌سبب‌ آن‌ به‌ كفر گرايند، آنها بر اين‌ سرشت‌ خود پايدارند پس‌ اين‌ فقط دين‌ مستقيم‌ الهي‌ است‌ كه‌ با فطرت‌ بشري‌ منسجم‌ و هماهنگ‌ مي‌باشد. چنان‌كه‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابوهريره‌(رض) آمده ‌است: «هيچ‌ نوزادي‌ نيست‌ مگر اين‌ كه‌ بر فطرت‌ متولد مي‌شود ولي‌ پدر و مادرش‌ او را يهودي‌ يا نصراني‌ يا مجوسي‌ مي‌گردانند». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ قدسي‌ به‌روايت‌ عياض‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌خدا ص روزي‌ خطبه‌ مي‌خواندند و در خطبه‌ خويش‌ به‌نقل‌ از خداي‌ سبحان‌ فرمودند: «من‌ همه‌ بندگانم‌ را حنيف‌ و حق‌گرا آفريده‌ام‌ ولي‌ شياطين‌ به‌ سوي‌ آنها آمده‌ و آنان‌ را از دينشان‌ گمراه‌ ساختند وآنچه‌ را كه‌ من‌ حلال‌ كرده‌ بودم، بر آنان‌ حرام‌ گردانيدند».
اين‌ آيه‌ كريمه‌ و احاديث‌ شريف‌ ياد شده، دليل‌ بر فطري‌ بودن‌ عقيده‌ توحيدي ‌و سلامت‌ آفرينش‌ اعتقاد در نهاد انسان‌ است‌ پس‌ با تأثيرات‌ محيط، افكار و القاآت‌ انحرافي‌ و موروثي‌ و تقليدهاي‌ باطل‌ دور از سلطه‌ فكر و انديشه‌ است‌ كه ‌عقيده‌ پاك‌ توحيدي‌ تغيير مي‌كند.
«در آفرينش‌ الهي‌ تبديلي‌ نيست‌» يعني: آفرينش‌ الهي‌ را با پرستش‌ غير وي‌ تغيير ندهيد بلكه‌ بر فطرت‌ اسلام‌ و توحيد باقي‌ و پايدار بمانيد «دين‌ استوار اين ‌است‌» يعني: پايبندي‌ به‌ فطرت، همانا دين‌ مستقيم‌ و استوار است‌ «ولي‌ اكثر مردم‌» همچون‌ كفار مكه‌ در زمان‌ نزول‌ آيه‌ «نمي‌دانند» اين‌ حقيقت‌ را تا به‌ آن‌ عمل‌ كنند و آن‌ را در عينيت‌ به‌كار بندند. چنان‌كه‌ امروز نيز، اكثريت‌ خلق‌ از اين‌ حقيقت‌ جاهلند كه‌ فطرت‌ بشري‌ جز با رويكرد و گرايش‌ به‌ دين‌ حنيف‌ و پاك‌ توحيدي، منسجم‌ و هماهنگ‌ نمي‌شود.
آن‌گاه‌ خداي‌ عزوجل‌ اين‌ رهنمود خود را تكميل‌ كرده‌ مي‌فرمايد:
 
	سوره روم آيه  31
‏متن آيه : ‏
‏ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ وَاتَّقُوهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«به‌سويش‌ انابت‌ كنيد» يعني: اي‌ پيامبر! تو و همراهانت‌ به‌سوي‌ اللهأ روي ‌آوريد در حالي‌ كه‌ با اخلاص‌ عمل‌ و پايبندي‌ به‌ فرامين‌ وي‌ به‌ او رجوع‌كننده‌ايد «و از او پروا بداريد» با اجتناب‌ از نافرماني‌ها و حاضر و ناظر دانستن‌ وي‌ «و نماز را برپا داريد» در اوقات‌ آن‌ و با پايبندي‌ به‌ فرايض، سنت‌ها و آداب‌ آن، همان ‌نمازي‌ كه‌ به‌ آن‌ مأمور شده‌ايد «و از مشركان‌ نباشيد» كه‌ براي‌ او شريك ‌مي‌آورند.
 
سوره روم آيه  32
‏متن آيه : ‏
‏ مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعاً كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
آري‌! نباشيد: «از كساني‌ كه‌ دينشان‌ را پراكنده‌ كردند و فرقه‌فرقه‌ شدند» در دين، كه‌ مانند اهل‌ بدعتها و هواها و يهود و نصاري، بعضي‌ از بعضي‌ ديگر، يعني ‌پيروان، پيشوايان‌ گمراه‌ خود را در باطل‌ مشايعت‌ و همراهي‌ مي‌كنند «هر حزبي‌ به‌آنچه‌ كه‌ نزد خود دارند دلخوشند» يعني: هر گروهي‌ به‌ آنچه‌ كه‌ نزد آنها از دين‌ بناشده‌ بر بنياد باطل‌ وجود دارد، شادمان‌ و خرسنداند و مي‌پندارند كه‌ برحق‌اند در حالي‌ كه‌ از حق‌ هيچ‌ دستاويزي‌ به‌ همراه‌ ندارند.
در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است‌ كه‌ از رسول‌ خدا ص پرسيدند: فرقه‌ ناجيه‌ از اين ‌گروهها كدام‌ فرقه‌ است‌؟ فرمودند: «فرقه‌اي‌ كه‌ رهرو راه‌ و روشي‌ باشد كه‌ امروز من‌ و اصحابم‌ بر آن‌ قرار داريم‌».
 
	سوره آل عمران آيه  27
‏متن آيه : ‏
‏ تُولِجُ اللَّيْلَ فِي الْنَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الَمَيَّتَ مِنَ الْحَيِّ وَتَرْزُقُ مَن تَشَاء بِغَيْرِ حِسَابٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
همچنان‌ بگو اي‌ محمدص! پروردگارا! تو هماني‌ كه‌ «شب‌ را به‌ روز و روز را به‌شب‌ درمي‌آوري» يعني‌: از درازي‌ اين‌ مي‌كاهي‌ و بر كوتاهي‌ آن‌ مي‌افزايي، آن‌گاه‌برابر مي‌شوند، سپس‌ از آن‌ يكي‌ مي‌كاهي‌ و بر اين‌ يكي‌ مي‌افزايي‌ تا با هم‌ تفاوت‌ يابند، آن‌گاه‌ بار ديگر آنها را ميزان‌ و برابر مي‌گرداني، و اين‌ قانون‌ ثابتت‌ در تمام‌فصلهاي‌ سال‌ است، پس‌ هر چه‌ از يكي‌ از آنها بكاهي، در ديگري‌ مي‌افزايي‌. بنابرهمين‌ قانونمندي‌ خداوند متعال‌ است‌ كه‌ زمان‌ شب‌ و روز در تمام‌ ايام‌ سال‌ به‌طورثابت‌ (24) ساعت‌ است‌ و اين‌ مقدار ثابت، در هيچ‌ فصلي‌ با فصل‌ ديگر و درهيچ‌ مكاني‌ با مكان‌ ديگر اختلاف‌ ندارد «و زنده‌ را از مرده‌ بيرون‌ مي‌آ