 «و نيز» بده‌ «به‌ ابن‌السبيل‌» حقش‌ را. حق‌ مسكين‌ اين‌ است‌ كه‌ به‌ وي‌ صدقه‌ بدهي‌ و كمك‌ كني‌ و حق‌ ابن‌السبيل‌ ـ يعني‌شخص‌ در راه ‌مانده‌ مسافري‌ كه‌ نياز به‌ مال‌ دارد ـ اين‌ است‌ كه‌ او را مهمان‌ كني ‌«اين‌ انفاق‌ براي‌ كساني‌ كه‌ در طلب‌ خشنودي‌ خدا هستند، بهتر است‌» يعني: دادن‌ حق‌ اين‌ مستحقان، براي‌ كساني‌ كه‌ قصد نزديكي‌ به‌ خداي‌ سبحان‌ را دارند، بهتر از بخل‌ و امساك‌ است‌ «و اين‌ گروهند كه‌ رستگارانند» يعني: به‌ خواسته‌ خويش‌ در بهشت‌ و رضاي‌ الهي‌ دست‌ مي‌يابند، از آنجا كه‌ در جهت‌ رضاي‌ خدا(ج) و به‌خاطر به‌ جا آوردن‌ امر وي، انفاق‌ كرده‌اند.
و از آنجا كه‌ انفاق‌ در راه‌ خدا(ج) مظهر پاكي‌ و كرامت‌ نفس‌ است، اينك‌ حق‌ تعالي‌ از ربا ياد مي‌كند كه‌ در نقطه‌ مقابل‌ آن‌ قرار داشته‌ و مظهر بخل‌ و آز و حق‌ كشي‌ مي‌باشد:
 
سوره روم آيه  39
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا آتَيْتُم مِّن رِّباً لِّيَرْبُوَ فِي أَمْوَالِ النَّاسِ فَلَا يَرْبُو عِندَ اللَّهِ وَمَا آتَيْتُم مِّن زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و آنچه‌ مي‌دهيد از ربا» يعني: از مال‌ براي‌ طلب‌ افزايشي‌ كه‌ در برابر خود عوضي‌ نداشته‌ باشد «تا در اموال‌ مردم‌ سود و افزايش‌ بردارد» يعني: تا بهره‌ شما در اموال‌ مردم‌ افزون‌ شود و رشد كند «پس‌» بدانيد «كه‌ نزد خدا افزون ‌نمي‌شود» يعني: خداوند(ج) در آن‌ بركت‌ نمي‌نهد. به‌قولي: تأويل‌ آيه‌ كريمه‌ چنين‌ نيست‌ بلكه‌ مراد از «ربا» در اينجا مخصوصا تعاملي‌ است‌ كه‌ ميان‌ مردم‌ در مبادله‌ هدايا مرسوم‌ است، بدين‌سان‌ كه‌ شخص‌ به‌ دوستش‌ هديه‌اي‌ مي‌دهد و در مقابل‌ از او توقع‌ هديه‌ و پاداش‌ افزونتري‌ را دارد. پس‌ بايد هديه‌ دهنده‌ چنين ‌قصدي‌ نداشته‌ و بداند كه‌ اگر هديه‌ دادن‌ وي، برايش‌ عوضي‌ افزونتر از مال‌ مردم‌ را هم‌ به‌دنبال‌ آورد ولي‌ آن‌ عوض‌ نزد خداوند(ج) رشد نمي‌كند و صاحبش‌ در قبال ‌آن‌ سزاوار پاداش‌ الهي‌ نيست‌. بنابراين، ربا در اينجا شامل‌ آن‌ چيزهايي‌ است‌ كه ‌انسان‌ به‌ ديگران‌ مي‌دهد تا بيشتر از آن‌ را عوض‌ بستاند، يا خدمتي‌ است‌ كه‌ انسان ‌به‌ كسي‌ مي‌كند تا از آن‌ در دنياي‌ خويش‌ بهره‌مند گردد لذا نفعي‌ كه‌ در قبال‌ آن‌ خدمت‌ به‌ او تعلق‌ مي‌گيرد، در نزد خداوند(ج) رشد نمي‌كند.
شايان‌ ذكر است‌ كه‌ هديه ‌دادن‌ به‌قصد رسيدن‌ به‌ هديه‌ و عوضي‌ بهتر و افزونتر از آن، مخصوصا بر رسول‌خدا ص حرام‌ بود زيرا خداوند متعال‌ خطاب‌ به‌ آن ‌حضرتص مي‌فرمايد: (ولا تمنن تستكثر): (و بخشش‌ نكن‌ كه‌ پاداش‌ بزرگتر از آن‌را طلب‌ كني‌). اما اين‌ كار بر امت‌ ايشان‌ مباح‌ است‌.
عكرمه‌ مي‌گويد: «ربا، بر دو گونه‌ است، رباي‌ حلال‌ و رباي‌ حرام‌؛ رباي‌ حلال‌ آن‌ است‌ كه‌ شخص‌ هديه‌ مي‌دهد و در قبال‌ آن‌ هديه‌ و عوضي‌ افزونتر را توقع ‌دارد ـ چنان‌كه‌ در اين‌ آيه‌ آمده‌ است‌ ـ اما رباي‌ حرام، عبارت‌ از رباي‌ دادوستد و رباي‌ قرض‌ است‌ و آن‌ عبارت‌ از دادن‌ چيزي‌ و گرفتن‌ بدلي‌ در قبال‌ آن‌ همراه‌ با شرطي‌ در عقد است‌ كه‌ شرط كردن‌ آن‌ مشروعيت‌ ندارد». «و آنچه‌ مي‌دهيد ـ از زكات‌ ـ در طلب‌ خشنودي‌ خداوند» يعني: آنچه‌ مي‌دهيد از زكات‌ و صدقاتي‌ كه‌ در قبال‌ آن‌ جز پاداش‌ و رضاي‌ الهي، هيچ‌ عوض‌ و پاداشي‌ را از كسي‌ انتظار نداريد؛ «پس‌ اينان‌ همان‌ فزوني‌ يافتگانند» كه‌ در برابر هر حسنه، از ده‌برابر تا هفتصدبرابر به ‌آنها پاداش‌ تعلق‌ مي‌گيرد. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «كسي‌ از كسب‌ وكار پاكيزه‌اي‌ پيمانه‌ خرمايي‌ را صدقه‌ نمي‌دهد مگر اين‌ كه‌ خداوند(ج)ن‌ را با دست ‌راست‌ خويش‌ گرفته‌ و براي‌ صاحبش‌ پرورش‌ مي‌دهد چنان‌كه‌ يكي‌ از شما كره ‌اسب‌ خود را پرورش‌ مي‌دهد تا بدانجا كه‌ آن‌ پيمانه‌ خرما، از كوه‌ احد بزرگتر مي‌شود».
 
سوره روم آيه  40
‏متن آيه : ‏
‏ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ ثُمَّ رَزَقَكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ هَلْ مِن شُرَكَائِكُم مَّن يَفْعَلُ مِن ذَلِكُم مِّن شَيْءٍ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
اي‌ مردم‌! «خدا، همان‌ كسي‌ است‌ كه‌ شما را آفريد» اعم‌ از مؤمن‌ و مشركتان‌ را «و سپس‌ به‌ شما روزي‌ بخشيد» از هنگام‌ تولد تا وقت‌ وفاتتان‌ «سپس‌ شما را مي‌ميراند» در آخر عمر «باز زنده‌تان‌ مي‌كند» در آخرت‌ براي‌ حساب‌ و جزا. پس ‌فقط حق‌ تعالي‌ است‌ كه‌ به‌ اين‌ صفات‌ مخصوص‌ است‌ و اين‌ كارهايي‌ است‌ كه ‌همه‌ براي‌ انسان‌ قابل‌ مشاهده‌ مي‌باشد «آيا از شريكانتان‌ كسي‌ هست‌ كه‌ چيزي‌ از اين‌ كارها را انجام‌ دهد» يعني: بيافريند، روزي‌ دهد، بميراند و باز زنده‌ گرداند؟ واضح‌ است‌ كه‌ آنها مي‌گويند: نه‌! در ميان‌ معبودان‌ ما كسي‌ نيست‌ كه‌ چيزي‌ از اين ‌كارها را انجام‌ دهد، در اين‌ هنگام‌ است‌ كه‌ حجت‌ بر آنان‌ برپا مي‌شود «او پاك‌ ومنزه‌ و والاتر است‌ از آنچه‌ شرك‌ مي‌آورند» يعني: چون‌ به‌ عجز خويش‌ معترف ‌شدند، بايد خداوند(ج) را از شرك‌آوري‌هايشان به‌ پاكي‌ ياد كنند و او را از اين ‌امور، برتر و والاتر بدانند.
	سوره روم آيه  41
‏متن آيه : ‏
‏ ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«فساد در بر و بحر آشكار شد» مراد از بحر، شهرها و روستاهايي‌ است‌ كه‌ در كنار رودخانه‌ها و در ميان‌ درياها يا كرانه‌ آنها قرار دارند و مراد از بر، شهرها و قريه‌هايي‌ است‌ كه‌ بر سر رودخانه‌ها و درياها قرار ندارند. آري‌! فساد و تباهي‌ در بر و بحر آشكار شد «به‌سبب‌ عملكرد مردم‌» يعني: به‌ سبب‌ شرك‌ و معاصي ‌مردم‌. پس‌ شرك‌ و معاصي‌ سبب‌ ظهور فساد در جهان‌ است‌.
ظهور فساد عبارت‌ است‌ از: بروز خلل‌ در اشيا؛ مانند بروز قحطي‌ و خشكسالي، كمبود ارزاق‌ و اشياي‌ مورد نياز عامه، كثرت‌ خوف‌ و هراس، كساد نرخ‌ها، قلت‌ درآمدها، زدن‌ راهها، شيوع‌ ستم، نابرابري، قتل، ترور و غير اينها. البته‌ صلاح‌ و رونق‌ كار زمين‌ و آسمان‌ با طاعت‌ حق‌ تعالي‌ است‌ بدين‌ جهت‌ درحديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «بي‌گمان‌ برپاداشتن‌ حدي‌ از حدود حق‌ تعالي‌ در زمين، براي‌ اهل‌ زمين‌ از چهل‌ روز باراندن‌ باران‌ مفيدتر است‌». آري‌! هرگاه‌ عدالت‌ برپا شد، خير و بركت‌ بسيار مي‌شود، از اين ‌روي‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ بخاري ‌و مسلم‌ آمده‌ است‌ كه‌ رسول‌‌خدا‌ص فرمودند: «فاجر چون‌ بميرد، عباد و بل